فوکو: بازخوانی تاریخ در بستر تاریخ

فوکو: بازخوانی تاریخ در بستر تاریخ

نشست «فوکو: بازخوانی تاریخ در بستر تاریخ» از سلسله نشست‌های گروه روش‌شناسی و تاریخ‌نگاری با حضور دکتر داریوش رحمانیان روز چهارشنبه 27 شهریور ماه در محل پژوهشکده تاریخ اسلام برگزار خواهد شد. 

میشل فوکو (1984-1926) فیلسوف فرانسوی را بدون تردید، باید یکی از تأثیرگزارترین فیلسوفان قرن بیستم به شمار آورد. ترجمه و انتشار آثار فوکو از زمان حیات کوتاه اما بسیار پر بار او به زبان‌های انگلیسی و اغلب زبان‌های زنده دنیا از جمله فارسی آغاز شد و مباحث وی به ویژه در نظریه‌پردازی مفهوم قدرت به مثابه شالوده اساسی جامعه مدرن، به سرعت در تمام جهان گسترش یافته و به اندیشه‌ها، کتاب‌ها و رساله‌ها و پژوهش‌های بی‌شماری دامن زدند. فوکو در کنار چند فیلسوف دیگر فرانسوی از جمله دریدا، بودریار، دولوز و لیوتار اساس اندیشه‌هایی را می‌ساخت که در ایالات متحده «تفکر فرانسوی» نام گرفت و در جهان بامفهوم «پسامدرنیسم» انطباق یافت و بر شاخه‌های مختلف علوم اجتماعی و انسانی نیز در اکثر کشورهای جهان تاثیر گذاشت.

فوکو تفکرات هایدگر و نیچه را بعنوان اصلی‌ترین منبع اندیشه خود معرفی کرده است. وی با خواندن کتاب تبارشناسی اخلاق نیچه متوجه شد که حتی اخلاق نیز تاریخ دارد، بنابراین نوعی روش‌شناسی را از نیچه وام گرفته است، بدون شک روح آثار فوکو روحی نیچه‌ای است.

فوکو متفکری است بین رشته‌ای که اندیشه‌های او در قالب یک رشته علمی متداول نظیر فلسفه، سیاست، جامعه‌شناسی، تاریخ و.... قابل طبقه‌بندی نیست بلکه اغلب رشته‌های علمی علوم انسانی از آبشخور آن سیراب می‌شوند. اندیشه فوکو گسترده، پرمایه و پذیرای انواع تفسیرهاست. فوکو در خصوص خود می‌نویسد: «از من نپرسید که کی هستم و از من نخواهید که همان کس باقی بمانم.» فوکو در زمره طرفداران فرا ساختارگرایی قرار می‌گیرد، هرچند خود از این عنوان راضی نیست، وی به نظم حاکم بر عصر روشنگری اعتقادی نداشت و به تمام جنبه‌های تمدن غرب با دیدی انتقادی نگاه می‌کرد.

فوکو در تدوین آثار خود از دو روش خاص بهره جسته است: 1- دیرینه‌شناسی (باستان‌شناسی)؛ 2- تبارشناسی.

در دیرینه‌شناسی وی به کردارهای غیر گفتمانی هیچگونه توجهی ندارد و فقط به بررسی واژه‌ها و معانی می‌پردازد و بررسی‌های او جنبة عینیت یافته و بی‌طرفانه دارند، در واقع دیرینه‌شناسی شیوه تحلیل قواعد نهفته و ناآگاهانه تشکیل گفتمان‌ها در علوم انسانی است. فوکو با استفاده از این شیوه بدنبال کشف شرایط شکل‌گیری و ظهور گفتمان و انتشار آن در سطح جامعه و مناسبات اجتماعی است، آثار عمده‌ای که فوکو با استفاده از این روش نگاشته است عبارتند از: پیدایش درمانگاه، نظم اشیاء (باعنوان فرعی دیرینه‌شناسی) و باستان‌شناسی (که دیرینه شناسی به صراحت در عنوان اصلی آمده است).

در تبارشناسی رابطه میان صورتبندی‌های گفتمانی و حوزه‌های رفتاری (غیر گفتمانی) محوریت می‌یابد. در این روش فوکو با دیدی انتقادی ساخت قدرت در جامعه و رابطة آن با دانش و تکنولوژی را مورد بررسی قرار می‌دهد. با این روش فوکو روند پیدایش علوم انسانی و پزشکی را مورد بررسی قرار می‌دهد و آنها را با تکنولوژی قدرت مندرج در کردارهای اجتماعی پیوند می‌دهد. فوکو با این روش در پی کشف اشیاء و ذات آنها نیست و لحظه ظهور را نقطه عالی فرایند تکامل نمی‌داند.

مسأله اصلی در تبارشناسی فوکو این است که انسان‌ها چگونه به واسطة قرار گرفتن درون شبکه‌ای از روابط قدرت و دانش به‌عنوان سوژه نمود پیدا می‌کنند. تحلیل تبارشناسانه در دو اثر عمدة متأخر فوکو یعنی انضباط و مجازات و تاریخ جنسیت در سه جلد مورد استفاده واقع شده است.

فوکو در آثارش همواره قدرت، کنترل، کشمکش و تغییر تاریخی را مد نظر داشته و بصورت زیرکانه‌ای نظام سرمایه‌داری و عقلانیت مدرن را به نقد می‌کشد و چهره واقعی و سیاست استعمارگر، مستبدانه و سرکوبگرانه آن را با بررسی نظم و انضباط به نمایش می‌گذارد و نیات مخفی طراحان آن را برملا می‌کند.

دکتر رحمانیان در این نشست به بررسی اندیشه‌های تاریخی فوکو و دیرینه‌شناسی و تبارشناسی در آثار این متفکر خواهد پرداخت.

این نشست روز چهارشنبه 27 شهریور ماه از ساعت 17 تا 19 در محل پژوهشکده تاریخ اسلام، برقرار خواهد شد. 

منبع : انجمن ایرانی تاریخ

انتشار ترجمه کتاب تاریخ روسیه از پطرکبیر تا امروز (پوتین)

انتشار ترجمه کتاب تاریخ روسیه از پطرکبیر تا امروز (پوتین)


«تاریخ روسیه از پطرکبیر تا امروز (پوتین)» نوشته «ژان ـ پُل اسکوت» با ترجمه سید حامد رضیئی از سوی انتشارات امیرکبیر راهی بازار کتاب شد. این کتاب سیر تحول رخدادهای این سرزمین از دوران تزاری و اتحاد جماهیر شوروی را تا به امروز بررسی کرده است.

«تاریخ روسیه از پطرکبیر تا امروز (پوتین)» نوشته «ژان ـ پُل اسکوت» ترجمه سید حامد رضیئی به دولت و جامعه در روسیه تزاری، اتحاد جماهیر شوروی و فدراسیون روسیه پرداخته است. این سرزمین غول آسا از پطرکبیر تا لنین و از لنین تا پوتین با تضاد ها، تناقض ها، ناآرامی و آشوب های بسیاری روبه رو بوده که کتاب به آن ها توجه دارد. 

در این کتاب به سوال هایی چون، چگونه روسیه تزاری جای خود را به اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی داد؟ چرا اتحاد جماهیر شوروی، 75 سال پس از سقوط 300 ساله تزاریسم، از هم فروپاشید؟ چگونه قدرت تزار خودکامه با قدرت شکننده شوراها سرنگون شد؟ چگونه جامعه کهنی همچون جامعه روسیه تزاری شاهد پیروزی پرولتاریای نوپای اروپا بود؟ چگونه ناسیونالیسم پان روس توانست با انترناسیونالیسم پرولتاریا همزیستی مسالمت آمیز داشته باشد؟ در کتاب آمده و پاسخ داده شده است.

از دیگر مسایلی که کتاب به آن ها توجه دارد، زندان اقوام و ملل داخل دیوار آهنین شوروی، شوروی به عنوان قهرمان استقلال ملل ستمدیده و چگونگی فراموش شدن استعمار زدایی از سوی امپراتوری استعمارگر شوروی است. همچنین این که چگونه نخستین کشوری که در سال 1753 اعدام را ملغی کرد توانست عامل وحشت های هراس انگیزِ مردمش باشد؟ و چگونه کشوری کمونیستی بیشتر از هر رژیم دیگری دست به کشتار کمونیست های خود بزند؟ دیگر مسایل مطرح شده در این کتاب هستند.


در این اثر موضوع های اساسی و ارزشمند تاریخی برگرفته از روش های تاریخ اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته است .

نویسنده در این کتاب که در واقع تاریخ موضوعی درون مایه ای و اجتماعی را در دوره ای طولانی مطرح کرده، تلاش می کند تا به دگرگونی های اجتماعی و تغییرات سیاسی که در اوایل قرن بیستم به وقوع پیوست و جهان را متزلزل کرد، بپردازد. 

مولف در سه بخش کلی با نام های «روسیه تزاری»، «روسیه درگیر جنگ و انقلاب» و «اتحاد جماهیر شوروی» در 19 فصل نشان می دهد چرا تزار ها نتوانستند حکومت 300 ساله خود را ادامه دهند، چرا راه دیگری غیر از کمونیسم وجود نداشت و چرا کمونیسم بعد از 75 سال فروپاشید و روسیه وارد مرحله جدیدی از حیات سیاسی خود شد.

چاپ نخست «تاریخ روسیه از پطر کبیر تا امروز (پوتین)» نوشته «ژان ـ پُل اسکوت» با ترجمه سید حامد رضیئی در 384 صفحه، شمارگان یک هزار نسخه و بهای 10 هزار و 400 تومان از سوی انتشارات امیرکبیر راهی بازار کتاب های تاریخی شده است.

منبع:انجمن ایرانی تاریخ

نمایشگاه مجازی اسناد منتخب مربوط به میرزاحسن مستوفی الممالک

 

نمایشگاه مجازی اسناد منتخب مربوط به میرزاحسن مستوفی الممالک

نمایشگاه مجازی اسناد منتخب مربوط به میرزاحسن مستوفی الممالک؛ صدر اعظم ناصرالدین شاه روی سایت سازمان اسناد و کتابخامه ملی قرار گرفت.

گروه ارتباطات آرشیوی سازمان اسناد و کتابخانه ملی، همزمان با سالگرد درگذشت میرزاحسن مستوفی الممالک (صدراعظم ناصرالدین شاه) اقدام به برگزاری نمایشگاهی مجازی از اسناد دوران زندگی سیاسی و ریاست او بر دولت نمود.

این اسناد، در 17 عنوان و با معرفی 17 برگ و دو قطعه عکس از مستوفی الممالک، حاوی اطلاعاتی چون نامه ها، درخواست ها و دستورهای مستوفی الممالک و نیز تلاش مخالفان و موافقان علیه و برضد وی است. اسناد معرفی شده، از نظر تاریخی در خلال سال های 1285ش. تا 1305ش. تولید شده اند.


میرزاحسن مستوفی الممالک، فرزند میرزایوسف مستوفی الممالک روز پنجم رمضان 1291ق. در تهران به دنیا آمد. اجدادش طی سال های متمادی منصب مستوفی دربارهای حکومت های ایران را بر عهده داشتند. در پنج سالگی تحت تعلیم معلم های سرخانه قرار گرفت و به اقتضای زمان، علوم و معارف متداول را آموخت. در 9 سالگی به پیشنهاد پدر و فرمان شاه، مقام و لقب مستوفی الممالکی را دریافت کرد. صدور این حکم و حضور وی در دربار، باعث شد تا فرصت ادامۀ تحصیل مرتب را از دست بدهد. پدرش نزد شاه جایگاه والائی داشت. همین عامل باعث شد تا پس از درگذشت وی، ناصرالدین شاه به احترام میرزایوسف، فرزند خردسال او را «آقا» خطاب کند.

پس از تاجگذاری مظفرالدین شاه، وزارت را رها و به گفتۀ معیرالممالک همزمان با گشایش نمایشگاه بین المللی در سال 1900م. ایران را ترک و به مدت 7 سال رهسپار اروپا شد. در آن مدت با علوم و معارف متداول آشنا شد و با همراهی ایرانیان مقیم اروپا، از حوادث و امور مملکتی آگاه می شد. اقامت در فرنگستان، او را شیفتۀ آزادی و افکار نوین اروپا کرد و با بسیاری از مردان روشنفکر و آزادمنش آن سامان آشنا شد. همزمان با سلطنت محمدعلی شاه و با اصرار میرزاعلی اصغرخان اتابک، به ایران بازگشت و در سومین کابینۀ مشروطه، وزیر جنگ شد. مستوفی الممالک در کابینه های بعد سمت های وزارت مالیه، امور خارجه، مشاور، دربار و داخله را نیز بر عهده گرفت. در سال 1328ق. به رئیس الوزرائی رسید و اولین کابینۀ خود را به مجلس دوم معرفی کرد. پس از آن یازده بار دیگر مأمور تشکیل کابینه شد که 9 مورد اولی در زمان حکومت قاجار و 3 کابینۀ دیگر در دورۀ رضاشاه شکل گرفت. ضابطه مند شدن استخدام کارشناسان خارجی، ارائۀ برنامۀ کاری به مجلس، اجرای برنامۀ خلع سلاح در تهران و حادثۀ پارک اتابک، آغاز جنگ جهانی اول، تشویق احمدشاه به صدور فرمان بی طرفی ایران در جنگ و تصویب لایحۀ وزارت معارف برای تدوین پایه ای اساسی برای فرهنگ کشور، از مهم ترین اقدام های وی در دورۀ ریاست بر دولت بود.

وی، در 5 دوره از 6 دورۀ اول مجلس شورای ملی نمایندۀ مجلس بود و در مجلس پنجم- که به انقراض سلسلۀ قاجار و سلطنت رضاخان رأی داد- از طرف نمایندگان به ریاست مجلس انتخاب شد، ولی آن را نپذیرفت.

میرزاحسن علاقۀ زیادی به شکار داشت و ساعت ها و روزهای بسیاری در شکارگاه خود سرگرم شکار بود. او پس از بازگشت از اروپا اسلحه خانۀ خود را از هر جهت تکمیل کرد و بخشی از ثروت به دست آمده از پدر و عمۀ خود را در این راه صرف کرد. او، پس از به توپ بسته شدن مجلس شورا و بعد از آن که مورد غضب محمدعلی شاه قرار گرفت، مدتی خانه نشین و منزوی شد و در همان دوران اغلب اوقات خود را خارج از شهر به شکار می گذراند.

میرزاحسن مستوفی الممالک، در 6م شهریور 1311 و در خانۀ سردارفاخر حکمت سکته کرد و درگذشت.


برای بازدید از نمایشگاه مجازی اسناد منتخب مربوط به میرزاحسن مستوفی الممالک به نشانی زیر مراجعه نمایید.

http://nlai.ir/tabid/2598/mid/5853/ctl/asnad/Default.aspx?Subjectmid=5850&SubjectID=12408


منبع:انجمن ایرانی تاریخ

مجموعه آثار سید حسن تقی زاده

مجموعه آثار سید حسن تقی زاده

هشت جلد از مقالات تقی زاده زیر نظر استاد ایرج افشار از سوی انتشارات توس منتشر شد.

هشت جلد از مقالات تقی زاده زیر نظر استاد ایرج افشار از سوی انتشارات توس منتشر شد.

سیدحسن تقی زاده یکی از مردان موثر در جریان استقرار مشروطیت و سپس از سیاستمداران کشور و همزمان از پژوهندگان برجسته و پیشگامان در پژوهشهای تاریخی به روش علمی و انتقادی بود. بنابراین می باید آثار و نوشته های او در هر یک از آن زمینه ها و مخصوصا آن چه در قلمرو ایرانشناسی است گردآوری و در یک مجموعه هماهنگ به چاپ برسد.
پس از درگذشت او به اجرای این نیت اقدام شد و تعدادی از آنها به نام مقالات تقی زاده در ده مجلد به چاپ رسید ولی ناتمام ماند. از جمله دو جلد به زبانهای خارجی بود که در مجموعه کنونی به زبان فارسی ترجمه شده است. اینک که انتشارات توس بر آن است تا همه نوشته ها و گفته های بازمانده از آن دانشمند را در یک مجموعه به چاپ برساند کوشیده است که هر مجلد به یکی از مباحث مورد علاقه و تحقیق تقی زاده اختصاص یابد. این مجموعه در 22 جلد انتشار می یابد که تا کنون 8 مجلد از آن منتشر شده است.
عناوین این هشت جلد به شرح زیر است:

جلد اول: مشروطیت

جلد دوم: مانی شناسی

جلد سوم: گاهشماری در ایران قدیم

جلد چهارم: نوشته های سیاسی - ترجمه مرتضی ثاقب فر (در دست انتشار)

جلد پنجم: نوشته های تحقیقی - ترجمه مرتضی ثاقب فر (در دست انتشار)

جلد ششم: فردوسی و شاهنامه

جلد هفتم: زندگی طوفانی

جلد هشتم: نطق های مجلس شورا (دوره های 1 و 2 و 5 و 6)

منبع:انجمن ایرانی تاریخ

نشست «سفرنامه ایرانی درویش دروغین» برگزار می شود

نشست «سفرنامه ایرانی درویش دروغین» برگزار می شود


نشست «سفرنامه ایرانی درویش دروغین» از سلسله نشست های سرای ایرانشناسی است که با سخنرانی خسرو سینایی، مترجم سفرنامه «آرمینیوش وامبری» خاورشناس و سیاح مجارستانی، چهارشنبه (27 شهریورماه) در سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب برگزار می شود.

نشست «سفرنامه ایرانی درویش دروغین» از سلسله نشست های سرای ایرانشناسی به مناسبت یکصدمین سال درگذشت (24 شهریورماه برابر با 15 سپتامبر) این خاورشناس و سیاح مجارستانی، چهارشنبه (27 شهریورماه) در سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب برگزار می شود.


در این نشست خسرو سینایی، کارگردان و مترجم کتاب سفرنامه «آرمینیوش وامبری»، «گیزلا وارگا» همسر خسرو سینایی و هموطن این جهانگرد و محسن جعفری مذهب، عضو هیات علمی سازمان اسناد و کتابخانه ملی درباره وامبری سخنرانی می کنند.


«آرمینیوش وامبری» با نام اصلی «هرمان بامبرگر»، اصلیتی آلمانی (بامبرگ) داشت که پدرش به امپراتوری اتریش ـ مجار مهاجرت کرده و در «دوناسردالی» (اکنون در جمهوری اسلواکی قرار دارد) در ۱۹ مارس ۱۸۳۲ متولد و در ۱۵ سپتامبر ۱۹۱۳ درگذشت.


وامبری گمان می کرد که مجارها از تبار ترکان هستند، به همین دلیل به دنبال ریشه ترکی خود به راه افتاد و به استانبول رفت. ترکی، فارسی و عربی آموخت. لباس دروغین درویشی پوشید به ایران آمد و به عنوان یک صوفی (رشید افندی) تا بخارا و ماوراءالنهر رفت و تجربه های فراوان به دست آورد. وی سپس از راه ایران به اروپا بازگشت و خاطرات، سفرنامه ها و پژوهش های فراوانی درباره ایران و ماوراءالنهر نوشت که هنوز این نوشته ها منبع دانشمندان بسیاری به شمار می رود.


نشست «سفرنامه ایرانی درویش دروغین» چهارشنبه (27 شهریورماه) از ساعت 17 در سرای اهل قلم خانه کتاب به نشانی خیابان انقلاب، نرسیده به چهارراه ولیعصر، ابتدای فلسطین جنوبی، کوچه خواجه نصیر، شماره 2 واقع شده و حضور در مراسم برای عموم آزاد است.
منبع:انجمن ایرانی تاریخ

به مناسبت چهاردهمین سالروز درگذشت شادروان دکتر عبدالحسین زرین­ کوب

به مناسبت چهاردهمین سالروز درگذشت شادروان دکتر عبدالحسین زرین­ کوب


عبدالحسین زرین کوب در 27 اسفند ماه 1301 هـ . ش در بروجرد متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش به پایان رسانید. دوران متوسطه را تا پایان سال پنجم در بروجرد ادامه داد، به تهران آمد و در رشته ادبی مشغول تحصیل و در ۱۳۱۹ هـ .ش فارغ التحصیل گردید.

عبدالحسین زرین کوب در 27 اسفند ماه 1301 هـ . ش در بروجرد متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش به پایان رسانید. دوران متوسطه را تا پایان سال پنجم در بروجرد ادامه داد، به تهران آمد و در  رشته ادبی مشغول تحصیل و در ۱۳۱۹ هـ .ش فارغ التحصیل گردید. سپس به بروجرد بازگشت و در دبیرستان های خرم آباد و بروجرد به تدریس پرداخت. در همین ایام  نخستین کتاب خود را با نام «فلسفه، شعر یا تاریخ تطور شعر و شاعری درایران» در بروجرد منتشر کرد. در  ۱۳۲۴ هـ .ش وارد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران شد و در رشته ادبیات فارسی به تحصیل پرداخت و در ۱۳۲۷ هـ .ش با کسب رتبه اول درجه  لیسانس گرفت. در 1328هـ .ش تحصیلات خود را در مقطع دکترای ادبیات در دانشگاه تهران ادامه داد و  در ۱۳۳۴ هـ .ش موفق به اخذ دانشنامه دکترا  شد. عنوان رساله  وی «نقدالشعر، تاریخ و اصول آن» بود که زیر نظر بدیع الزمان فروزانفر به انجام رساند. دکتر زرین کوب از ۱۳۳۵ هـ .ش با رتبه دانشیاری همکاری  خود را با دانشگاه تهران آغاز کرد. چندی نیز در دانشسرای عالی تهران و دانشکده هنرهای دراماتیک به تدریس پرداخت. در سال های ۱۳۴۷-۱۳۴۹ هـ .ش به عنوان استاد میهمان در دانشگاه های کالیفرنیا و پرینستون به تدریس پرداخت. دکتر زرین کوب مدت کوتاهی نیز امور مربوط به انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب را به عهده داشت. چندی در مؤسسه لغت فرانکلین با مجتبی مینوی  همکاری کرد. در این میان، در 1342هـ .ش مدتی نیز سردبیر مجله «راهنمای کتاب» شد و فصل خاصی برای ادبیات معاصر ایران در این مجله به وجود آورد. در فاصله سال های 1355-1356 هـ . ش مدیرگروه ادبیات فارسی دانشگاه تهران شد. در واپسین سال های عمر برای تدوین «اطلس تاریخ ایران» با سازمان نقشه برداری کشور و دایرةالمعارف بزرگ اسلامی همکاری  کرد. انجمن آثار و مفاخر فرهنگی به پاس سال ها خدمات علمی و فرهنگی وی در20 اسفندماه 1377 هـ .ش مراسم بزرگداشتی برای این استاد برجسته  برگزار کرد. 

آثار متعددی از این استاد برجسته در زمینه تألیف و ترجمه باقی مانده است که از آن جمله می توان به تألیف کتاب های «فلسفه شعر»، «نقد ادبی»، «با کاروان حله»، «شعر بی دروغ، شعر بی نقاب»، «از کوچه رندان»، «سیری در شعر فارسی»، «سرّ نی» 2 جلد، «بحر در کوزه»، «پله پله تا ملاقات خدا»، «پیر گنجه، در جستجوی ناکجاآباد»، شرح حال نظامی گنجوی، «آشنایی با نقد ادبی»، «از گذشته ادبی ایران»، «دیدار با کعبه جان» درباره زندگی و آثار و اندیشه خاقانی، «نامور نامه» درباره فردوسی و شاهنامه، «تاریخ ایران بعد از اسلام»، «تاریخ مردم ایران» 2جلد، «بامداد اسلام»، «کارنامه اسلام»، «ارزش میراث صوفیه»، «فرار از مدرسه»، «جستجو در تصوف ایران»، «دنباله جستجو در تصوف»، «در قلمرو وجدان»، «شعله طور»، «تاریخ در ترازو» و ترجمه کتاب های «بنیاد شعر فارسی»، «ادبیات فرانسه در قرون وسطی»، «ادبیات فرانسه در دوره رنسانس»، «فن شعر ارسطو»، «ارسطو و فن شعر»، و مجموعه مقالات وی با عناوین «یادداشت ها و اندیشه ها»، «نه شرقی، نه غربی، انسانی»، «از چیزهای دیگر»، «با کاروان اندیشه»، «دفتر ایام»، «نقش بر آب»، «حکایت هم چنان باقی» اشاره کرد.

دکتر عبدالحسین زرین کوب در 24 شهریور سال 1378 درگذشت. روحش شاد؛ یادش گرامی باد.

 

منبع:انجمن ایرانی تاریخ

یادداشت های شخصی قوام السلطنه

یادداشت های شخصی قوام السلطنه
«خاطرات سیاسی قوام السلطنه» نوشته غلامحسین میرزاصالح حاوی اطلاعات زیادی درباره تجزیه ایران و تشکیل حکومت های خودمختار در مناطق آذربایجان و کردستان، همچنین زندگی قوام السلطنه است.این کتاب به تازگی از سوی انتشارات معین در دسترس علاقه مندان تاریخ معاصر قرار گرفته است.

این کتاب حاوی اطلاعات زیادی درباره تجزیه ایران و تشکیل حکومت های خودمختار در مناطق آذربایجان و کردستان، همچنین زندگی قوام السلطنه است.

غلامحسین میرزاصالح در کتاب «خاطرات سیاسی قوام السلطنه» علاوه بر انتشار مقاله ای با عنوان «نظری به یادداشت های قوام السلطنه» در آغاز کتاب، یادداشت های شخصی قوام السلطنه، سیاستمدار معاصر ایرانی را منتشر کرده است.

کتاب دربردانده بخش های مختلف با عنوان های «کافتارادزه در تهران»، «شوروی و تجزیه آذربایجان»، «تشکیل حکومت های خودمختار آذربایجان»، «نخست وزیری صدرالاشراف»، «مذاکرات وزرای خارجه دولت های آمریکا»، «طرح تجزیه ایران»، «شکایت ایران علیه شوروی»، «ملاقات با سفیر شوروی»، «مظفرفیروز معاون سیاسی»، «اسرار مذاکرات مسکو»، «پایان دوره چهاردهم مجلس شورای ملی»، «مواد موافقتنامه قوام ـ سادچیکف»، «ورود پیشه وری به تهران»، «نخست وزیر شدن پیشه وری»، «شرکت رهبران حزب توده در کابینه»، «حوادث فارس»، «انتخابات دوره پانزدهم مجلس» و «اعلام جرم بر ضد قوام» است.

مقاله «نظری به یادداشت های قوام السلطنه» در آغاز کتاب، نقدی است که حدود 57 سال پیش با همین عنوان اما بدون نام نویسنده در هفته نامه خواندنی ها به چاپ رسیده بود. در این مقاله آمده است: «قوام السلطنه در آغاز یادداشت های خود پس از شرح مسافرت به مسکو و ملاقات با ژنرالیسم استالین نوشته است: «من با یک صفای باطن نسبت به روس ها به مسکو رفتم، در حالی که با یک مغز پر تزویر درباره آن ها به تهران بازگشتم.»

احمد قوام، ملقب به قوام السلطنه، سیاستمدار ایرانیِ پایان دوران قاجار و روزگار پهلوی بود که از ۱۲۵۲ تا ۱۳۳۴ در تهران زندگی کرد و پنج بار (دو بار در پایان دوران قاجار و سه بار در زمان حکومت محمدرضا پهلوی) به مقام نخست وزیر دو سلسله قاجار و پهلوی رسید. قیام کلنل محمدتقی خان پسیان در خراسان در سال ۱۳۰۰ و غائله آذربایجان در سال ۱۳۲۵ هر دو در دوران نخست وزیری قوام رخ داد و در این یادداشت ها به این دو مساله به خوبی پرداخته شده که می توان از اطلاعات آن که از دید قوام نوشته شده به بسیاری مسایل پی برد.

قوام در بخشی درباره جریان حکومت های خودمختار آذربایجان و کردستان نوشته است: «هیات موسسان فرقه دموکرات در تاریخ بیست و دوم شهریور 1324 تشکیل شد. پیشه وری به عنوان صدر فرقه دموکرات و شبستری به عنوان معاون او انتخاب شد. در تهران افراد حزب توده و روزنامه های دست چپی قیام پیشه وری و یاران او را یک نهضت ملی و انقلابی توصیف می کردند و آن را عکس العمل تندروی های هیات حاکمه و افکار ارتجاعی آن قلمداد می نمودند و به عنوان طلیعه ای به منظور ایجاد یک ایران نو، آزاد و مترقی جلوه می دادند و با تبلیغات ماهرانه و گوناگون خود کوشش داشتند مردم به حقیقت این ماجرا و نظری که سیاست شمال برای ایجاد آن اتخاذ کرده بود، پی نبرند.»

چاپ نخست «خاطرات سیاسی قوام السلطنه» به کوشش غلامحسین میرزاصالح در 348 صفحه، شمارگان یک هزار و 100 نسخه و بهای 14 هزار تومان از سوی انتشارات معین در دسترس علاقه مندان تاریخ معاصر قرار گرفته است.

منبع : انجمن ایرانی تایخ

انتشار پژوهش های ایران شناسی نامواره دکتر محمود افشار

انتشار پژوهش های ایران شناسی نامواره دکتر محمود افشار


جلد بیست و یکم پژوهش های ایرانشناسی، به کوشش زنده یاد ایرج افشار با همکاری کریم اصفهانیان از سوی انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر شد.

جلد بیست و یکم پژوهش های ایرانشناسی دربرگیرنده بیست و یک مقاله منتشر شد.

این مجلد به کوشش زنده یاد ایرج افشار با همکاری کریم اصفهانیان از سوی انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر شده است.

فهرست مقالات این شماره عبارتست از:

واژه پسته و منشا آن/ محمدحسن ابریشمی
صحیفه جعفری/ محمدرضا ابوئی مهریزی
دریای مازندران و خزرستان/ منوچهر احتشامی
چهار نامه درباره عقد و ازدواج غلامعلی عزیزالسلطان ملیجک ناصرالدین شاه/ کریم اصفهانیان
یادداشتهایی درباره برخی از حکایتهای مثنویهای عطار/ مهران افشاری
کوه مزدا (کوه خواجه) در دین مزدیسنا/ جواد اویسی
خوزستان در گذر تاریخ/ مهدی بیگدلی
نگاهی به مقاله کتیبه شاپور و شمع و چراغ/ یونس جعفری
شعر و شروای مشهور فرامرزی/ احمد حبیبی
ظهور و سقوط امیران زعابی در بندر ریگ/ علیرضا خلیفه زاده
کتابخانه اندرونی ناصرالدین شاه قاجار/ احمد شعبانی
سیری در بدخشان/ عنایت الله شهرانی
سنجر طهرانی/ سیدحسن عباس
علی بن محمدقاسم منجم مظفر گنابادی/ حسین علیزاده غریب
نمونه ای از ضرب المثلهای مردم بومی کهگیلویه و بویراحمد/ یعقوب غفاری
یک زبان و دو نام/ محمدکاظم کاظمی
واژه هایی از پیشه های تهران/ بهروز محمودی بختیاری
کهن واژه ای واگذاشته در نام صوفی هزار ساله/ سیدعباس موسوی
مهر ماه و جشن مهرگان/ رحمت الله نجاتی
مویه های غریبانه فردوسی بزرگ در سوگ همسر مهربان/ موسی الرضا نظری

پیوستها/ طهمورث ساجدی

منبع: انجمن ایرانی تاریخ

برگزاری سومین همایش "ایران و استعمار انگلیس"

  

برگزاری سومین همایش "ایران و استعمار انگلیس"

سومین همایش "ایران و استعمار انگلیس" با مشارکت مرکز اسناد و کتابخانه ملی سه شنبه 12 شهریور ماه در بوشهر برگزار می شود.

سومین همایش "ایران و استعمار انگلیس" با مشارکت مرکز اسناد و کتابخانه ملی در بوشهر برگزار می شود.

به گزارش روابط عمومی سازمان اسنادو کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، این همایش همزمان با سال روز شهادت رئیسعلی دلواری و روز مبارزه با استعمار و با محوریت مبارزه، مقاومت و پیروزی برگزار خواهدشد.
مقاومت و مقابله با سلطه انگلیس در دوره قاجار، مقاومت و مقابله با سلطه انگلیس در دوران پهلوی، مواضع و اندیشه های شخصیت ها و گروه های سیاسی و مذهبی بر ضد سلطه انگلیس مربوط به دوران قاجار و دوران پهلوی از موضوعات مورد بحث و نظر در این همایش است.

موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی و مجمع هماهنگی مراکز تاریخ پژوهی و با نکهای اسنادی (مهتاب( در برگزاری این همایش همکاری می کنند. گفتنی است سومین همایش "ایران و استعمار انگلیس" سه شنبه 12 شهریور ماه در بوشهر برگزار می شود.

منبع : انجمن ایرانی تاریخ

بررسی کار و کردار غلامان در تاریخ بیهقی

بررسی کار و کردار غلامان در تاریخ بیهقی

سی ویکمین نشست از مجموعه برنامه های درس گفتارهایی درباره بیهقی با موضوع کار و کردار غلامان روز چهارشنبه 13 شهریور در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار خواهد شد.

کار و کردار غلامان در قالب یکی از جلسات درس گفتارهایی درباره بیهقی در موسسه فرهنگی شهر کتاب، مورد بررسی قرار می گیرد.

سی ویکمین نشست از مجموعه برنامه های درس گفتارهایی درباره بیهقی روز چهارشنبه 13 شهریور در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار خواهد شد.

در این نشست محمد دهقانی به بررسی کار و کردار غلامان در تاریخ بیهقی خواهد پرداخت.

این نشست از ساعت 16:30 روز چهارشنبه 13 شهریور در مرکز فرهنگی شهر کتاب واقع در خیابان خیابان شهید بهشتی، خیابان شهید احمد قصیر (بخارست)، نبش کوچه سوم برگزار می شود.

ورود به این نشست برای عموم علاقه مندان آزاد است.

منبع: انجمن ایرانی تاریخ

مهلت دریافت مقالات همایش بین المللی «مطالعات تاریخ ایران دوره صفوی» تا 15 شهریور 1392 تمدید شد

 

مهلت دریافت مقالات همایش بین المللی «مطالعات تاریخ ایران دوره صفوی» تا 15 شهریور 1392 تمدید شد

 

به گزارش دبیرخانه همایش بین المللی «مطالعات تاریخ ایران دوره صفوی» مهلت دریافت مقالات تا 15 شهریور 1392 تمدید شد.

همایش بین المللی مطالعات تاریخ ایران دوره صفوی (اجلاس اول: پژوهش در منابع اصلی، نسخ خطی و اسناد) در روزهای 9 و 10 آبان 1392 توسط انجمن ایرانی تاریخ برگزار خواهد شد.

به گزارش دبیرخانه همایش، مهلت ارسال مقالات  تا 15 شهریور 1392 تمدید شد.

از اسفندماه سال 1391 به منظور برگزاری این همایش جلساتی تشکیل شد و دو کمیته علمی و اجرایی آن تشکیل، محورها تعیین و فراخوان اعلام شد.

تعداد چکیده های دریافتی 250 چکیده بود که پس از بررسی این چکیده ها در شورای علمی و اعلام نظر داوران، حدود 180 چکیده پدیرفته و با نویسندگان برای ارسال اصل مقالات تماس گرفته شد که تا کنون حدود 40 مقاله به دبیرخانه ارسال شده است.

همچنین گفتنی است از کشورهایی مانند ترکیه، فرانسه و آمریکا نیز تاکنون مقالاتی دریافت شده است.

 همایش بین المللی مطالعات تاریخ ایران دوره صفوی (اجلاس اول: پژوهش در منابع اصلی، نسخ خطی و اسناد) در شش محور اصلی تاریخ نگاری و تاریخ نگری (بر اساس منابع اصلی، نسخ خطی و اسناد)؛ جستجوی روش شناختی در منابع اصلی، نسخ خطی و اسناد تاریخی؛ معرفی آرشیوها و نسخ خطی؛ بررسی و معرفی اسناد و مدارک عصر صفوی؛ تحلیل تأثیر خاستگاه اقلیمی، مذهبی، فرهنگی مؤلفان در رویکرد آنان به تاریخ؛ مطالعه تطبیقی و بررسی های موضوعی در منابع اصلی، نسخ خطی و اسناد تاریخی مقاله می پذیرد.

رایانامه: [e-mail]

تارنما:www.ishistory.ir

نشانی دبیرخانه انجمن ایرانی تاریخ: تهران، خیابان میرداماد، انتهای خیابان شهید حصاری، ساختمان آرشیو ملی، طبقه هشتم، اتاق 17.
تلفن دبیرخانه: 26403007

منبع: انجمن ایرانی تاریخ

محورهای دومین همایش سلجوقیان اعلام شد

محورهای دومین همایش سلجوقیان اعلام شد


انجمن ایرانی تاریخ محورهای دومین همایش سلجوقیان را در سه محور اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی تعیین کرد. این همایش روزهای 7 و 8 اسفند 1392 در تهران برگزار می شود.

انجمن ایرانی تاریخ محورهای دومین همایش سلجوقیان را در سه محور اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی تعیین کرد.

این همایش روزهای 7 و 8 اسفند 1392 در تهران برگزار می شود.

علاقه مندان می توانند مقالات خود را متناسب با محورهای ذیل به دبیرخانه انجمن ایرانی تاریخ ارسال نمایند.

محورهای اجتماعی

- مسائل اجتماعی

- نهاد خانواده

- مهاجرت ها

- تغییرات اجتماعی

- ارزش ها و هنجارهای اجتماعی

- باورها و گرایش های اجتماعی و مباحث زیبایی شناختی

- روستانشینی

- شهرنشینی

- کوچ رویی

محورهای اقتصادی

- سیاست اقتصادی

- فرهنگ اقتصادی

- سکه ها

- حمل و نقل و راه ها

- اقتصاد کشاورزی

- اقتصاد تجاری

- آراء اقتصادی علمای زمان

 

محورهای فرهنگی

- آموزش

- سیاست فرهنگی

- آراء و اندیشه های فرهنگی

- جریان های فکری

- فرهنگ اجتماعی جامعه

- کانون های فرهنگی

- مناسبات فرهنگی

- فرهنگ عامه

مهلت ارسال چکیده: 15 مهر 1392  و اصل مقالات: 30 آذر 1392 اعلام شده است.

نشانی الکترونیکی: [e-mail]

منبع: انجمن ایرانی تاریخ

نشست تخصصی «گاهنامه نگاری در تاریخ معاصر»

نشست تخصصی «گاهنامه نگاری در تاریخ معاصر»

نشست تخصصی «گاهنامه نگاری در تاریخ معاصر» با سخنرانی حجت الحق حسینی، پژوهشگر و نویسنده سه شنبه (29 مردادماه) در ساختمان آرشیو ملی ایران برگزار می شود.

به نقل از روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، نشست تخصصی «گاهنامه نگاری در تاریخ معاصر» در ادامه نشست های تخصصی سازمان اسناد و کتابخانه ملی، سه شنبه (29 مردادماه) ساعت 10 و 30 دقیقه در ساختمان آرشیو ملی ایران برگزار خواهد شد.


در این نشست به مباحث علمی و تاریخی در زمینه گاهنامه ها و رویدادنگاری پرداخته می شود و سید حجت الحق حسینی، پژوهشگر و مولف کتاب های «کاوش در فضا»، «دو رساله خیامی»، «دنیای ستارگان» و «ستارگان و کهکشان ها» به ارایه اطلاعات در این زمینه می پردازد.


علاقه مندان می توانند برای حضور در این نشست به نشانی بزرگراه حقانی (شرق به غرب)، بعد از پل همت، ابتدای خیابان کوشا، ساختمان آرشیو ملی، طبقه هفتم، سالن همایش ها مراجعه کنند.

منبع: انجمن ایرانی تاریخ

انتشار نخستین شماره نشریه تخصصی اسناد و تاریخ پارلمان؛ «اسناد بهارستان»

انتشار نخستین شماره نشریه تخصصی اسناد و تاریخ پارلمان؛ «اسناد بهارستان»


اولین شماره فصلنامه علمی – ترویجی در حوزه اسناد و تاریخ پارلمان «اسناد بهارستان» از سوی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی به مدیرمسئولی دکتر محمد رجبی و سردبیری دکتر کیانوش کیانی هفت لنگ منتشر شد.

اولین شماره فصلنامه علمی – ترویجی در حوزه اسناد و تاریخ پارلمان «اسناد بهارستان» از سوی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی منتشر شد.

اسناد بهارستان فصلنامه ای است که در حوزه اسناد و تاریخ پارلمان با انتشار اسناد مکتوب و شفاهی در این حوزه، آنها را در دسترس پژوهشگران قرار دهد تا بر این اساس، پژوهش های علمی مستندی، نگاشته و منتشر گردد.

فهرست مقالات این شماره عبارتست از:

سیاست آبستراکسیون در دورة چهاردهم مجلس شورای ملّی/ علی اخضری، مینا معینی، زهرا حسین هاشمی

شکایات روستاییان آذربایجان به مجلس بیست و یکم شورای ملّی (1346 ـ 1342هـ.ش.)/ حبیب بابائی

حکومت مشروطه و شکل گیری مدیریت جدید شهری در انزلی (1326ـ1324هـ.ق.)/ محمد بیطرفان

تعاملات و تقابلات مجلس سیزدهم شورای ملّی  و دولت قوام (مرداد ـ بهمن 1321)/ مسعود خاتمی، محمدحسین علیزاده

یدالله دهستانی نمایندة شهریار و ساوجبلاغ (دوره های پنجم تا چهاردهم مجلس شورای ملّی)/ معین الدین محرابی

پایگاه طبقاتی و عملکرد نمایندگان بندرعبّاس در دورة چهاردهم و پانزدهم مجلس شورای ملّی/ فاطمه نجفی، فرهاد نجفی

معرّفی و نقد کتابِ گزیدة اسناد انجمن های ایالتی و ولایتی (تألیف مسعود کوهستانی نژاد)/ علی حیدر دارایی نیا

اسناد پارلمانی انگلستان (6) (کرمان (1913 ـ 1912/ مترجم: مریم کمالی

هیئت تحریریه این مجله عبارتند از: منصوره اتحادیه، محمدعلی اکبری، مرتضی دهقان نژاد، علی اصغر سعیدی، علیرضا ملائی توانی، کیانوش کیانی هفت لنگ، سهیلا ترابی فارسانی، عمادالدین فیاضی و علی ططری.

«اسناد بهارستان» به مدیرمسئولی دکتر محمد رجبی، سردبیری دکتر کیانوش کیانی هفت لنگ، معاون سردبیر و دبیر تحریریه علی ططری و ویراستاری روح آلله طهمورثی منتشر شده است.

منبع: امجمن ایرانی تاریخ

پایان برگزاری کارگاه آموزشی «آشنایی با خطوط قدیمه و دستخط رجال تاریخی»


انجمن ایرانی تاریخ کارگاه آموزشی «آشنایی با خطوط قدیمه و دستخط رجال تاریخی» را روزهای پنجشنبه 24 و 31 مرداد با حضور آقای روستایی برگزار کرد.

کارگاه آموزشی «آشنایی با خطوط قدیمه و دستخط رجال تاریخی» روزهای پنج شنبه 24 و 31 مرداد 1392 توسط انجمن ایرانی تاریخ برگزار شد.

مدرس کارگاه، آقای محسن روستایی بودند که به مدت 12 ساعت به تبیین انواع خطوط و آشنایی با دستخط های رجال تاریخی و سیاسی پرداختند. در ابتدای این کارگاه تاریخچه ای از خط بیان و در ادامه نیز اقلام خط معرفی و به بیان تاریخچه شکل گیری و موارد کاربرد انواع خطوط پرداخته شد. تعدادی از خط های مورد بررسی در این کارگاه عبارت بودند از: ثلث، محقق، ریحان، توقیع، رقاع، نسخ، کوفی، تعلیق، مرسل، شجری، تنزیل، تعلیق، طغرایی، اوهل و ...

در ادامه نیز انواع این خطوط در اسناد تاریخی به همراه نمونه هایی از دستخط های رجال مشهور بررسی شد. علاوه بر معرفی انواع خطوط تاریخی؛ تعریف دانگ و سطح، اصطلاحات مربوط به نگارش و خواندن خطوط نظیر (خط خوانا، خط نشسته و ...)، حسن وضع، حسن همجواری، معرفه الخط و ... از دیگر مباحث مطرح شده در کارگاه بود.

کارگاه آموزشی «آشنایی با خطوط قدیمه و دستخط رجال تاریخی» از ساعت 9 تا 15 در سازمان اسناد و کتابخانه ملی برگزار شد.

گزارش از: فاطمه نجفی

منبع: انجمن ایرانی تاریخ

نشست «از سلفی‌گری تا نوسلفی‌گری»

نشست «از سلفی‌گری تا نوسلفی‌گری»

  

حجت‌الله جودکی در نشست «جریان‌های سیاسی اسلامی معاصر: از سلفی‌گری تا نوسلفی‌گری» گفت: باید ابتدا تعریف درست و یکسانی از سلفیه داشته باشیم تا هنگام نقد موضوع روشن باشد. بازگشت به دوران طلایی اسلام هدف اصلی شکل‌گیری جریان‌های سلفی در آغاز بود که باید آن‌ها را در مقاطع تاریخی بررسی کرد.-

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشست ماهانه «کتاب‌ماه تاریخ و جغرافیا» با عنوان «جریان‌های سیاسی اسلامی معاصر: از سلفی‌گری تا نوسلفی‌گری»  با حضور عباس برومند اعلم، استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه بین‌المللی قزوین، حجت‌الله جودکی، پژوهشگر تاريخ و تحلیل‌گر مسایل کشورهای عربی منطقه و زهیر صیامیان، پژوهشگر تاریخ چهارشنبه (30 مردادماه) در دفتر این نشریه برگزار شد.

حجت‌الله جودکی در آغاز نشست با بیان این‌که باید تعریف مشترکی از سلفی‌گری داشته باشیم تا هنگام نقد، موضوع روشن باشد، گفت: بنابر عقاید سلفیه، آنان پیروان سلف صالح یا پیشینیان صالح هستند که هدف آن‌ها بازگشت به دوران طلایی اسلام بر اساس شیوه تفکر و عمل این سلف صالح است تا الگویی از مکتب اسلام را برای بهتر شدن وضعیت زندگی مسلمانان ارایه دهند. افکار «ابن تیمیه» و شاگردش «شمس‌الدین ابن قیم الجوزی» مبنای نظری این گروه به‌شمار می‌رود.

این پژوهشگر تاريخ افزود: محمد بن عبدالوهاب، سید جمال‌الدین و دیگران، هر کدام به‌نحوی به سلفی‌گری پرداختند و احیاگر آن بودند. ابن تیمیه فردی به‌شمار می‌رفت که رویکرد مبارزه‌جویانه داشت و از وضع موجود ناراضی بود. وی اعتقاد داشت اسلام موجود مشکل را حل نمی‌کند و باید به تفکر صحابه دوران صدر اسلام که عبارت از قرآن و سنت بود، بازگشت اما علاوه‌بر آن باید این اندیشه را از دیدگاه‌های خلفای راشدین، اصحاب و نسل بعد از آن‌ها یعنی تابعین و امامان مذاهب استخراج کرد و این گروه‌ها نیز جزیی از سلف صالح محسوب می‌شدند. 

دگردیسی تاریخی در سلفیه آن را به شاخه‌های مختلف تقسیم کرد
وی ادامه داد: موضوع این بود که هنگام بازگشت به پیشینیان نیکوکار، قرائت آن‌ها از اسلام مبنا قرار می‌گیرد. ابن تیمیه اسلام را این‌طور فهمیده بود که فهم و دریافت صحابه و تابعین را باید ملاک اسلام قرار داد. در واقع مکتب سلفی در ابتدا چنین تفکری داشت اما به‌تدریج دگردیسی‌هایی در این مکتب صورت گرفت که باید در دوره تاریخی آن‌ها را بیان کنیم.

این تحلیل‌گر مسایل کشورهای عربی منطقه اظهار کرد: در وضع فعلی جهان اسلام، اسلام‌گرایی به دو نحله بزرگ تقسیم می‌شود. شیعیان در بحث انقلاب پیشتاز بودند و اهل تسنن دیرتر به این جریان (مانند بهار عربی) پیوستند و این مساله تاثیر گرفته از درک جدیدی از اسلام بود. از دو قرن پیش درک جدیدی از اسلام شکل گرفت و نیاز به تغییر در جامعه، افکار و مناسبات اجتماعی به وجود آمد.

جودکی درباره چگونه شکل‌گیری افکار جدید بیان کرد: در اثر مقایسه غرب و شرق بین مسلمانان در برابر غربی‌ها این مساله که پیشرفت،‌ رفاه، تکنولوژی و مانند این‌ها در جامعه غرب وجود دارد، باعث شد تا ایده انتقال تجربه غربیان به این سمت شکل بگیرد. متفکران مسلمان به این نتیجه رسیدند که خمیرمایه‌ای هست که می‌توانند با استفاده از آن و مطرح کردن افکار نو، زمینه‌ای برای اسلام تحول‌خواه (جنبشی) در سطح جامعه ایجاد کنند. در این مقطع هنوز اسلام سیاسی مطرح نشده است.

این پژوهشگر افزود: بحث احیای میراث اسلامی، مبنای اصلی برای تغییر وضعیت جامعه اسلامی در دوره‌های ابتدایی شکل‌گیری این جریان‌های ‌فکری در مواجهه با تمدن غرب مطرح شد. این تعریف از سلفیه نگاه مثبت و تعریف عام تمام گروه‌ها بود و آن‌چه اکنون مدنظر است، قرائت اسلام از دید افرادی است که آن‌ها را سلف صالح می‌پندارند و در این قرائت دچار تفاوت‌هایی شدند. 

علوم سیاسی نباید سردمدار مطالعات تاریخ معاصر جهان اسلام باشد
عباس برومند اعلم نیز در این نشست با تشکر از توجه به مساله سلفی‌گری و تاریخ جهان اسلام در «کتاب‌ماه تاریخ و جغرافیا» گفت: حوزه مفقود در تاریخ‌ورزی، تاریخ معاصر اسلام است. به مسایل معاصر تاریخ اسلام نسبت به تاریخ معاصر ایران بسیار کمتر توجه می‌شود و توسعه این مطالعات باید جدی‌تر پیگیری شود. علوم سیاسی خود را متولی این حوزه می‌داند که امری ناسزاوار است و به نظر می‌رسد روش مطالعه تاریخی، صلاحیت کافی برای سردمداری این مطالعات است.

استادیار گروه تاریخ فرهنگ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه امام خمینی(ره) قزوین اظهار کرد: مسایل روز جهان اسلام و دغدغه‌های آن کاربردی بودن دانش تاریخ را نشان می‌دهد. سلفی‌گری نیز واقعیت موجود دنیای اسلام است و منطق علمی ایجاب می‌کند که امر موجود را بپذیریم و آن را واکاوی کنیم. اتفاقی که در دو سه قرن اخیر در دنیای اسلام افتاد،‌ مساله مواجهه دنیای اسلام با مدرنیته و دنیای غرب بود. این رودررویی تمام عیار، دنیای اسلام را در همه لایه‌ها درگیر کرد و از درونی‌ترین تا کلان‌ترین حوزه‌ها را در برگرفت. 

وی توضیح داد: چنین رخدادی بی‌سابقه بود و تمام ارکان و ساختارها را درگیر و ایجاد مشکل کرد. جهان اسلام از رهگذر رویا‌رویی با مدرنیته غربی دچار بحران سیاسی، هویتی، اقتصادی و اجتماعی شد. بحرانی چند وجهی که نخبگان مسلمان را به این سوال واداشت که چرا این بحران به وجود آمد؟ خودآگاهی جمعی در میان این نخبگان در حدود اواخر قرن 12 و اوایل قرن 13 هجری‌قمری، نوعی انحطاط و افول، ضعف و عقب‌ماندگی را در جامعه اسلامی بروز داد. در حالی که مسلمانان تا پیش از این خود را بالاتر از همه تمدن‌ها می‌دیدند، بنابراین در صدد پیدا کردن چرایی آن برآمدند. 

سلفیه برای یافتن چرایی افول مسلمانان در برابر غرب شکل گرفت
برومند اعلم گفت: در جغرافیای مختلف جهان اسلام، بزرگانی ظهور کردند که هر کدام بر اساس درکی که از جهان غرب و میراث اسلامی داشتند پاسخی به این سوال دادند. این تنوع پاسخ‌ها در تفاوت‌های جغرافیای فرهنگی و تفاوت در درک آن‌ها از مدرنیته ریشه داشت. از منظر کلان دو نگاه به وجود آمد، نخست آن‌هایی که اولویت را به غرب می‌دادند و حرکت به سمت غرب و عبور از میراث اسلام را طرح کردند و گروه دیگر وفاداری به میراث اسلامی و بازگشت به اسلام را چاره کار می‌دانستند.

این پژوهشگر تاریخ با اشاره به این‌که گروه دوم جمع بزرگی بودند که به‌طور کلی سلفی نام گرفتند،‌ بیان کرد: سلفی‌‌ها پس از آن به دو دسته تقسیم شدند. برخی معتقد بودند که اسلام همه چیز دارد و مشکل از فاصله با اسلام است. باید به اسلام بازگشت و با تمام مظاهر غرب مخالفت کردند. افراطی‌ترین و خشک‌ترین این قرائت امروزه وهابیت نام گرفته است.

وی درباره طیف دیگر سلفی‌ها گفت: گروه دیگر معتقد بودند اسلام در ذات خود امکان به‌روز شدن دارد. و این گروه اجتهاد را مطرح کردند. در ادامه و در طول قرن 13 و 14، اصطلاح سلفی‌گری شمول خود را از دست داد و تنها به طبقه نخست اطلاق شد. جریان اعتدال‌گرا با نام جریان اعتدال (الوسطیه) و جریان سلفیه، دو گروه اصلی جهان اسلام را تشکیل می‌دهند. 

برومند اعلم با بیان این‌که در فضای عمومی به شکل نامناسبی تبارسازی نادرست از این جریان وجود دارد،‌ اظهار کرد: با این‌که سلفیه معاصر سنتی سازگارتر از ابن تیمیه و ابن قیم الجوزی در میراث فکری اسلامی پیدا نکرد اما این دو هیچ‌کدام در زمان خود و بعد از آن جریان‌ساز نبودند و پس از آن‌ها افکارشان ادامه نیافت و این انقطاع تا شکل‌گیری جریان سلفیه ادامه دارد. اتفاق دیگری که در دو قرن اخیر رخ داد،‌ جریان‌های فکری اسلام در برابر جریان‌های متجدد، به‌دلیل شرایط و ساختارهای اسلام و نوع ارتباط با حاکمیت، به این نتیجه رسیدند که مهم‌ترین، بهترین و کوتاهترین راه برای تحقق هدفشان، دستیابی به قدرت است. این امر نقطه عطفی در تولد مفهوم اسلام سیاسی به‌شمار می‌رود. 

چرایی تبدیل جریان مسالمت‌آمیز سلفیه به خشونت‌طلب امر مهمی است
زهیر صیامیان در این نشست درباره سلفی‌گری گفت: این جریان پدیده‌ای در دنیای معاصر است که بر اساس روند تاریخی که داشته و دارد، تاثیر بسیاری بر مسایل سیاسی و فکری جهان گذاشته است. مسایلی مانند جنگ‌های جهانی و سقوط خلافت عثمانی تاثیر بسیاری بر این جریان‌های فکری گذاشت اما مساله اصلی این است که محیط پیدایش این جریان‌ها چه بسترهای سیاسی فرهنگی دارد و دلایل تبدیل این جریان‌های فکری فرهنگی به جریان‌های سیاسی مایل به تسخیر نهاد دولت و حکومت چه بوده است؟

این پژوهشگر تاریخ افزود: از سوی دیگر تفاوت رویه‌های عمل در این جریان‌ها از رویکردهای اصلاحی و مسالمت‌آمیز تا جریان‌های خشونت‌طلب چطور قابل تبیین است؟ به نظر می‌رسد با اتخاذ رویکرد تاریخی، با توجه به مولفه‌های خاص این رویکرد در بررسی این موضوع‌هاست که می‌توان از تقلیل واقعیت این جریان در واژه‌های مشترک جلوگیری کرده و  در شیوه‌های تفکر و الگوهای عمل آن‌ها در جوامع و دوره‌های مختلف تاریخ معاصر اسلام تفاوت گذاشت.

منبع: ایبنا

معرفی کتاب ایران(تاریخ و میراث)

 معرفی کتاب ایران(تاریخ و میراث)

«ایران (تاریخ و میراث)» نوشته «جان اِی. بویل» با ترجمه جعفر محسنی از سوی انتشارات ققنوس منتشر شد. این کتاب با هشت مقاله از استادان، پژوهشگران و ایرانشناسان انگلیسی، جنبه‌های مختلفی از تاریخ، فرهنگ، میراث، هنر و معماری ایران را بررسی کرده است.-

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب «ایران (تاریخ و میراث)» اثر «جان اِی. بویل»، رییس دپارتمان مطالعات ایران در دانشگاه منچستر است و استادان و پژوهشگران حوزه تاریخ، ایرانشناسی، باستانشناسی، معماری، هنر و زبان فارسی مقاله‌هایی در این حوزه‌ها نوشته‌اند. 

در معرفی پشت جلد کتاب آمده است: «این کتاب محققانه و خواندنی که به اهتمام پروفسور بویل رییس دپارتمان مطالعات ایران در دانشگاه منچستر و تنی چند از نویسندگان دیگر انگلیسی به رشته تحریر درآمده است، خلاصه‌ای روشن و سنجیده از تاریخ ایران به دست می‌دهد و خواننده را برای درک دستاوردهای هنری ایران، از جمله ادبیات، نقاشی، معماری، سفالگری و ... یاری می‌رساند.»

کتاب در 6 سرفصل کلی تنظیم شده و در نخستین سرفصل با نام «ایران در قرون متمادی» سه مقاله جای دارد. مقاله‌ای از «لورنس لاکهارت» و «جی. اِی بویل» با عنوان «سرآغازها: هخامنشیان»، «پارتیان و ساسانیان» اثر «پی. آر. آل. براون» و  مقاله دیگر «از غلبه اعراب تا دوره قاجار» به کوشش «لورنس لاکهارت» و «جی. اِی بویل» این بخش را تشکیل داده‌اند.

«لانکهارت» در رشته فارسی و عربی تحصیل کرده و متخصص دوره‌های افشاریه و صفویه است.‌ وی همچنین سالیان بسیاری ویراستار مجله «ایران» و مجله موسسه بریتانیایی مطالعات ایران بود. «براون» نیز استاد تاریخ قرون وسطی، تاریخ روم جدید و بیزانس قدیم است.

«ادبیات فارسی» نوشته «پی. دبلیو. اوری»، «نقاشی در ایران» به‌قلم «بی. دبلیو. رابینسون»، «معماری در ایران» اثر «دی. ان. ویلبر» دیگر بخش‌های کتاب را شامل می‌شوند. دو مقاله «سفال و سفالگری در ایران» به کوشش «آر. اچ. پیندر ویلسون» و «قالی و قالیبافی در ایران» به‌همت «جی. ویلفرید سیگر» مقاله‌های پایانی کتاب به‌شمار می‌روند.

«اوری» مربی مطالعات ایران در دانشکده مطالعات شرقی و عضو کالج کینگ در کمبریج است. «رابینسون» کتاب‌ها، مقاله‌ها، نقد و بررسی‌های بسیاری درباره نقاشی‌های ایرانی، عکس‌ها و شمشیرهای ژاپنی برجای گذاشته است. از دیگر استادان نویسنده این مقاله‌ها «ویلبر» نام دارد که طی جنگ جهانی دوم در ایران مقیم بود و سمت‌های بسیاری بر عهده داشت، همچنین کتاب‌های بسیاری درباره ایران نوشت. 

«ویلسون» مسوول آثار باستانی دوره اسلامی در موزه بریتانیا و اکنون مدیر موسسه بریتانیایی مطالعات افغانستان در کابل است. وی کتابی با عنوان «نقاشی‌های ایرانی قرن پانزدهم» را به‌چاپ رساند. «سیگر» نیز از دیگر نویسندگان مقاله‌های این کتاب به‌شمار می‌رود. وی زمان بسیاری در ایران زندگی کرد و مدتی نیز دبیر اول و مدیر روابط عمومی سفارت انگلیس در تهران شد و فعالیت‌های بسیاری نیز برای ارتقای دوستی ایران و انگلیس انجام داد.

در «دیباچه» کتاب آمده است: «هنگامی که کوروش امپراتوری پارس را می‌ساخت یا زمانی که اسکندر داشت آن را از بین می‌برد، ما سلتی‌های باستان بودیم که هنوز خودمان را با وسمه رنگ می‌کردیم. ایرانیان پس از شکست خوردن از اسکندر در برابر هجوم رومی‌ها تاب آوردند؛ ولی سلتی‌ها نتوانستند. هنگامی که هجوم اعراب به ایران و پذیرش اسلام در جریان بود، بریتانیا به تدریح به مسیحیت می‌گروید. هنگامی که ما در حال تاسیس کلیساهای جامع گوتیک بودیم و اشرافمان قدرت پادشاهی را در کنترل داشتند، چنگیز و تیمور در ایران تاخت و تاز می‌کردند.»

«سر راجر استیونز» درباره ورود انگلیسی‌ها به ایران نوشته است: «هنگامی که انگلیسی‌ها نخست از طریق تجارت در زمان ملکه الیزابت به ایران آمدند، شدیدا تحت تاثیر شکوه اصفهان و دربار صفوی قرار گرفتند.»

کتاب «ایران (تاریخ و میراث)» نوشته «جان اِی. بویل» با ترجمه جعفر محسنی در 127 صفحه، شمارگان 990 نسخه و بهای 11 هزار تومان از سوی انتشارات ققنوس به قفسه کتاب‌های ایرانشناسی راه یافت.

منبع:ایبنا

گزارش تحقیقی روزنامه ایران پیشنهاد می‌کند19 کتاب تاریخی که باید خوانده شوند!

گزارش تحقیقی روزنامه ایران پیشنهاد می‌کند

  19 کتاب تاریخی که باید خوانده شوند!

روزنامه ایران در گزارشی پژوهشی، 101 عنوان کتاب پیشنهادی از سوی پژوهشگران و استادان ایرانی را معرفی کرده است. در این فهرست 19 کتاب تاریخی، سفرنامه و سرگذشت، همچنین نام نام‌آوران حوزه تاریخ آمده است.-

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، روزنامه ایران در گزارشی تحقیقی اجرای طرح یک‌صد و یک کتاب را بررسی و آن را در مطلبی با عنوان «گذران سال‌های زندگی با 101 کتاب پیشنهادی» منتشر کرد. این گزارش با استفاده از نظرسنجی‌هایی از استادان تراز اول، پژوهشگران، نویسندگان و مفاخر فرهنگی و هنری تدوین و اعلام شده است.

آمار به‌دست آمده از این نظرسنجی‌ها کتاب‌هایی را در حوزه‌های مختلف چون ادبیات و هنر، تاریخ، مذهب، سرگذشت‌ها و سفرنامه‌ها معرفی کرده که فراوانی هر یک از گروه‌ها به‌صورت درصدی در این فهرست جای گرفته‌اند.

طبیعتا کتاب‌های ادبیات جایگاه نخستین را به خود اختصاص داده‌اند اما دومین سرگروه بزرگ این فهرست به کتاب‌های تاریخی تعلق گرفته است. این گروه با 14 درصد به کتاب‌های تاریخ عمومی، تاریخ باستان، تاریخ دوره اسلام و تاریخ معاصر بخش‌بندی شده‌اند.

«اختصاص درصدی در این دسته سهم متعادل هر یک از دسته‌های کوچکتر بوده، به‌طوری‌که گروه کتاب‌های تاریخ دوره اسلامی با 47 درصد فراوانی، تاریخ عمومی (تاریخ عمومی مانند کتاب تاریخ طبری یا کتاب تاریخ اجتماعی ایران و ...) و تاریخ معاصر هر کدام با 20 درصد و کتاب‌های تاریخ دوره باستان با 13 درصد، مجموع تقسیم‌بندی کتاب‌های تاریخی این فهرست را به خود اختصاص داده‌اند که بالاترین رتبه را از مجموع کل این کتاب‌ها در این رده‌بندی کتاب تاریخ بیهقی با رتبه 10 به خود اختصاص داده است.»

از سوی دیگر کتاب‌های شرح حال، سرگذشت‌ها (اتوبیوگرافی) و سفرنامه‌ها نیز در تقسیم‌بندی کتاب‌های ادبی دو درصد از میان تمام آثار انتخابی را کسب کرده است.

در ادامه این گزارش نام کتاب‌های تاریخی آمده است که به ترتیب امتیاز «پله‌پله تا ملاقات خدا» به‌قلم عبدالحسین زرین‌کوب، «سفرنامه ناصرخسرو»، «دو قرن سکوت» و «کارنامه اسلام» هر دو از عبدالحسین زرین‌کوب، «سیاست‌نامه» نظام‌الملک طوسی، «ایران از آغاز تا قبل از اسلام» تالیف «رومن گریشمن»، «تاریخ طبری» اثر محمد طبری، «فکر دموکراسی اجتماعی در نهضت مشروطیت ایران» به‌قلم فریدون آدمیت، «تاریخ مشروطه» نوشته احمد کسروی، «تاریخ اجتماعی ایران» به‌همت مرتضی راوندی، «تاریخ ایران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاریه» تالیف حسن پیرنیا و «تاریخ بیداری ایرانیان» اثر ناظم‌الاسلام کرمانی در رده‌های بالاتر قرار گرفتند.

«تاریخ ایران باستان» اثر حسن پیرنیا، «تاریخ در ترازو» نوشته عبدالحسین زرین‌کوب، «تاریخ جهانگشای جوینی»، «ترجمه تفسیر طبری» به‌قلم عبدالرضا مدرس‌زاده، «تاریخ ایران کمبریج» با ترجمه یعقوب آژند و «تاریخ اسلام کمبریج» با ترجمه احمد آرام دیگر کتاب‌های ارزشمند پیشنهادی در حوزه تاریخ را تشکیل می‌دهند.

گزارش تحقیقی اجرای طرح یک‌صد و یک کتاب همچنین فهرستی 42 نفره از نام نویسندگان و استادان دانشگاه که در این طرح برگزیده شده‌اند را نیز ارایه کرده که در حوزه تاریخ کامران فانی، عبدالله انوار، منوچهر ستوده، میرجلال‌الدین کزازی،‌ محمود حکیمی، علی آل‌داوود، داریوش شایگان و فرید جواهرکلام جای گرفته‌اند.

گزارش تحقیقی اجرای طرح یک‌صد و یک کتاب در شماره پنج‌هزار و 430 روزنامه ایران، سه‌شنبه (15 مردادماه) به چاپ رسیده است و علاقه‌مندان می‌توانند به وب‌سایت این روزنامه به نشانی
 http://www.iran-newspaper.com/1392/5/15/Iran/5430/Page/14/Index.htm مراجعه کنند.

منبع:ایبنا

جواهرکلام: تجاری شدن باعث ابتذال ترجمه شده است

 

 جواهرکلام: تجاری شدن باعث ابتذال ترجمه شده است

فرید جواهرکلام، نویسنده و مترجم درباره ترجمه‌های مختلف از یک کتاب‌ تاریخی در بازار نشر گفت: ترجمه‌های مختلف از یک کتاب مشکل مهمی نیست،بلکه چه کسی و با چه صلاحیتی آن را ترجمه می‌کند، اهمیت دارد. امروزه هر فرد یا ناشری به‌خود اجازه ورود به این حوزه را داده و باعث ابتذال و تجاری شدن ترجمه‌ها شده است.-

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، در بازار کتاب همیشه ترجمه‌هایی وجود دارند که مخاطب برای انتخاب یکی از آن‌ها بدون شناخت مترجم دچار مشکل می‌شود. مترجمان مختلف تلاش می‌کنند با ارایه ترجمه‌های جدیدتری از کتاب‌ها، خوانندگان را با متنی روان‌تر و گیراتر آشنا کنند اما سردرگمی برای انتخاب بهترین ترجمه و پس از آن انتخابی نادرست، می‌تواند خواننده را از دنبال کردن آثاری که یک مترجم از نویسنده‌ای ارایه کرده دور کند.

فرید جواهرکلام، نویسنده و مترجم با سابقه معتقد است: وضعیت ترجمه در حال حاضر به ابتذال رسیده است، انگار که ترجمه از کاری فرهنگی به تجارت تبدیل شده باشد.
 
وی می‌گوید: این روزها در ترجمه دست زیاد شده و بسیاری افراد تنها به صرف دانستن زبان دیگری به ترجمه روی آورده‌اند و متن را کلمه به کلمه به فارسی برگردان می‌کنند، در حالی‌که مترجم باید نویسنده یا ذوق نویسندگی داشته باشد.

مترجم کتاب «ظهور و سقوط اتحاد شوروی» در پاسخ به این سوال که آیا اصلا وجود چند ترجمه از یک کتاب در بازار خوب است یا خیر؟ گفت: پاسخ این سوال وابسته به این است که مترجم کتاب چه کسی باشد. در دیگر کشورهای دنیا نیز چنین روالی وجود دارد اما هر ترجمه‌ای نیز منتشر نمی‌شود. به‌طور مثال در انگلیس از کتاب «کمدی الهی» دانته پنج ترجمه متفاوت وجود دارد و تمامی آن‌ها نیز خواهان دارند، چرا که ترجمه کتاب‌ها بسیار خوب و تفاوت آن‌ها با صلاحیت، سلیقه و ذوق مترجم ارتباط دارد. در ایران نیز بهترین ترجمه‌‌ای که تاکنون از این کتاب (کمدی الهی) منتشر شده، ترجمه شجاع‌الدین شفا است.

وضعیت ترجمه در حال حاضر به ابتذال رسیده است، انگار که ترجمه از کاری فرهنگی به تجارت تبدیل شده باشد

جواهرکلام به ویژگی‌های مترجم اشاره و اظهار کرد: کسی که می‌خواهد ترجمه کند باید نخست زبان فارسی و بومی بداند، اصطلاحات و واژگان را به‌خوبی بشناسد و صحیح بنویسد، پس از آن نیز بر زبان مبدا کاملا مسلط باشد. از سوی دیگر کار ترجمه ذوق و خلاقیت می‌خواهد. در واقع ترجمه به‌نوعی آفرینش دوباره یک متن است. آگاهی به متن ترجمه نیز از دیگر ارکان این کار به‌شمار می‌رود.

مترجم کتاب «آمریکای باستان» افزود: مترجم باید بکوشد آن‌چه را که نویسنده‌ای در فرهنگ دیگر نوشته، به قالب زبان خودش بیاورد و اصطلاحاتی که در متن وجود دارد به‌شکل رایج ارایه دهد، مانند «فلنگ را بستن» یا دیگر اصطلاحات موجود در زبان مردم. مترجم باید به اصطلاح‌های معمول دو زبان آگاه باشد و بتواند از این واژه‌ها ترجمه‌ای مناسب ارایه دهد، از سوی دیگر اگر کسی صلاحیت داشته باشد، می‌تواند به سلیقه خودش واژه‌ها را ترجمه کند اما ترجمه نباید آزاد باشد.

جواهرکلام درباره مسایل دیگر در حوزه ترجمه بیان کرد: حوزه ترجمه مسایل بسیاری دارد. به‌طور مثال پیش آمده که کتابی ترجمه خوبی دارد و برخی آن ترجمه را می‌خوانند و به‌میل و سلیقه خودشان در آن تغییراتی انجام داده و با نام خودشان منتشر می‌کنند که این مساله سرقت ادبی است یا ناشرانی هستند که ترجمه افراد تازه‌کار را می‌گیرند و با تغییراتی در متن بدون اطلاع مترجم، آن را به نام فرد دیگری منتشر می‌کنند اما اثبات این مساله و بحث قضایی آن کار دشواری است.

این مترجم با اشاره به ترجمه کتاب «تاریخ سیاسی هخامنشیان» گفت: مترجم باید امانتدار باشد. کتابی که «محمد داندامایف» درباره هخامنشیان نوشت، متنی با سوگیری خاص بود اما به‌عنوان مترجم وظیفه داشتم با امانت کامل آن را به فارسی برگردانم. چندی پیش نیز ترجمه کتاب «امپراتوری

اکثر ناشران دنبال فرهنگ نیستند و برای به‌دست آوردن پول بیشتر، دست به انتشار کارهای ضعیف یا ‌حتی کتاب‌هایی با غلط‌های املایی فراوان می‌زنند، به‌همین دلیل هر ناشری صلاحیت انتشار آثار ترجمه را ندارد

فراموش شده» را آماده کردم و به ناشر دادم به آن ایراد گرفتند اما پس از چندی کتاب به نام مترجم دیگری به بازار آمد که مایه تعجب و تاسف بود.

وی با بیان این‌که متاسفانه هنگامی که در حوزه فرهنگ فعالیت صورت می‌گیرد، هزینه‌های زندگی تامین نمی‌شود، گفت: اکثر ناشران دنبال فرهنگ نیستند و برای به‌دست آوردن پول بیشتر، دست به انتشار کارهای ضعیف یا ‌حتی کتاب‌هایی با غلط‌های املایی فراوان می‌زنند، به‌همین دلیل هر ناشری صلاحیت انتشار آثار ترجمه را ندارد. 

نویسنده کتاب «تاریخ مردمان عرب» با اشاره به وضعیت ترجمه پیش از انقلاب اظهار کرد: «بنگاه ترجمه و نشر کتاب» پیش از انقلاب با ابتکار احسان یارشاطر آغاز به‌کار کرد و در آن چند نفر که صلاحیت داشتند آثار را معرفی و برای ترجمه کتاب‌های ارزشمند اقدام می‌کردند تا از بی‌سروسامانی ترجمه جلوگیری شود. این روزها فارغ‌التحصیلان بسیاری از دانشکده‌های مترجمی زبان می‌آیند که اطلاعات چندانی در حوزه‌ای که تحصیل کرده‌اند، ندارند. چنین افرادی چگونه صلاحیت ترجمه کتاب به‌ویژه کتاب‌های تاریخی را دارند؟

جواهرکلام در پایان با ارایه پیشنهادی گفت: در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ظاهرا بخشی وجود دارد که باید بر ترجمه‌ها نظارت کنند اما این بخش فعال نیست. امیدوارم این بخش با مدیریت جدید در وزارتخانه فعالیتش را از نو آغاز کند و کتاب‌های ترجمه را بررسی کرده یا کتاب‌هایی که قرار است ترجمه شوند، به‌دست مترجمان توانا بسپارد.

فرید جواهرکلام متولد 1304 بیش از 50 سال در حوزه ترجمه فعالیت کرده است. وی لیسانس زبان و ادبیات انگلیسی را از دانشگاه تهران و کارشناسی‌ارشد ادبیات انگلیسی را از دانشگاه کلورادو آمریکا دریافت کرده است. کتاب‌های بسیاری از این نویسنده و مترجم به‌چاپ رسیده که در حوزه تاریخ می‌توان به تالیف «تاریخ مردمان عرب» و ترجمه «تمدن مایا»، «تاریخ فسلفه چین»، «پیکار بزرگ»، «آمریکای باستان»، «امپراتوری اینکا»، «آزتک‌ها» و «ایران پرتلاطم» اشاره کرد.

منبع : ایبنا